Twee systemen, hetzelfde doel
Het energieprestatiecertificaat bestaat in twee varianten: voor bestaande woningen en voor nieuwbouw. Hoewel beide een EPC-label tonen en werken met een energiescore in kWh per vierkante meter, is de manier waarop dat document tot stand komt heel anders. Dat verschil begrijpen helpt je om je EPC correct te interpreteren en de juiste conclusies te trekken bij aankoop of renovatie.
Lees hier meer over wat een EPC is en wanneer het verplicht is voor verkoop of verhuur in Vlaanderen.
Het EPC voor bestaande woningen
Voor bestaande woningen die op de markt komen via verkoop of verhuur, is het EPC een verplicht document dat opgemaakt wordt door een erkend energiedeskundige type A. Die persoon bezoekt de woning, meet de bouwkundige kenmerken op, registreert het verwarmingssysteem en de aanwezige isolatie, en voert die gegevens in gecertificeerde software in.
Het resultaat is een certificaat dat tien jaar geldig is. De energiescore geeft aan hoe energiezuinig de woning is op basis van haar bouwkundige eigenschappen, los van hoe de bewoners de woning gebruiken. De categorieën lopen van A+ tot F. Een groot deel van het bestaande Vlaamse woningpark scoort vandaag nog een D, E of F, wat de urgentie van energierenovatie duidelijk maakt.
Het EPC voor nieuwbouw: via de EPB-aangifte
Voor nieuwbouwwoningen en ingrijpende renovaties werkt Vlaanderen met een apart systeem: de EPB-aangifte (Energieprestatie en Binnenklimaat). Een aangestelde EPB-verslaggever volgt het bouwproces op en rapporteert de energieprestatie op basis van de werkelijk gerealiseerde bouw. Na oplevering van de woning wordt op basis van die EPB-aangifte een EPC opgemaakt.
Nieuwbouwwoningen moeten in Vlaanderen voldoen aan de BEN-norm (bijna-energieneutraal), die van kracht is voor bouwaanvragen ingediend na 1 januari 2021. Een BEN-woning heeft een zeer lage energievraag en combineert doorgaans excellente isolatie met hernieuwbare energiebronnen zoals zonnepanelen en een warmtepomp. Die woningen scoren vrijwel altijd label A of A+.
Vergelijking: scores bij nieuwbouw versus bestaande bouw
Het meest in het oog springende verschil is het scoreniveau. Moderne nieuwbouwwoningen halen bijna altijd label A of beter, terwijl bestaande woningen gemiddeld aanzienlijk lager scoren. Dat wil niet zeggen dat nieuwbouw in elke situatie de beste keuze is, maar het geeft wel aan hoe ver de lat is gelegd voor nieuwe projecten.
Wanneer je op zoek bent naar een woning en woningen uit verschillende bouwjaren vergelijkt, is het nuttig om de EPC-labels als vergelijkingsbasis te gebruiken. Een label A bij nieuwbouw en een label A bij een gerenoveerde bestaande woning betekenen allebei een lage energiescore, ook al zijn de wegen om er te geraken totaal verschillend.
Wat betekent dit bij aankoop?
Koop je een nieuwbouwwoning, dan mag je verwachten dat die voldoet aan de BEN-norm en dus een uitstekend EPC-label heeft. Energiekosten liggen bij nieuwbouw doorgaans aanzienlijk lager dan bij verouderde woningen. Koop je echter een bestaande woning met een laag EPC-label, dan moet je rekening houden met de renovatieverplichting: wie een woning koopt met label E of F, is verplicht om die binnen vijf jaar op te trekken naar minstens label D.
De verplichtingen bij verkoop en verhuur gelden voor beide types woningen. Bij nieuwbouw is het EPC beschikbaar via de EPB-aangifte; bij bestaande woningen moet de verkoper of verhuurder een geldig EPC kunnen voorleggen voordat de woning te koop of te huur wordt aangeboden.
Renoveren naar nieuwbouwpeil: een realistisch doel?
Een bestaande woning volledig renoveren tot op het niveau van een BEN-nieuwbouw is technisch mogelijk, maar vraagt een ingrijpende aanpak. Alle schilonderdelen (dak, muren, vloer, ramen) moeten grondig worden aangepakt en het verwarmingssysteem moet worden vervangen door een hernieuwbare oplossing zoals een warmtepomp.
Wie dat pad bewandelt, kan de EPC-score drastisch verbeteren en in aanmerking komen voor de hoogste premietarieven via Mijn VerbouwPremie. Maar ook een stapsgewijze renovatie, waarbij je gefaseerd grote ingrepen doorvoert, brengt je geleidelijk naar een betere energieprestatie en een lagere energiefactuur. Bekijk onze provinciespagina's voor een beeld van de gemiddelde EPC-scores per provincie in Vlaanderen.
Veelgestelde vragen
Heeft een nieuwbouwwoning ook een EPC nodig bij verkoop?
Ja. Na de oplevering van een nieuwbouwwoning wordt op basis van de EPB-aangifte een EPC opgemaakt. Dat certificaat is verplicht bij de latere verkoop of verhuur van de woning, net zoals bij bestaande woningen.
Geldt de renovatieverplichting ook voor nieuwbouw?
Nee. De renovatieverplichting (label E of F verbeteren naar minstens D binnen vijf jaar) geldt alleen bij de aankoop van bestaande woningen die slecht scoren. Nieuwbouwwoningen moeten al bij de bouw voldoen aan de BEN-norm en hebben doorgaans een label A of beter.
Kan een bestaande woning dezelfde score halen als een nieuwbouwwoning?
Ja, dat is technisch mogelijk via een diepgaande energetische renovatie waarbij alle bouwdelen en systemen worden aangepakt. Zo'n renovatie vereist een aanzienlijke investering, maar kan leiden tot een score vergelijkbaar met BEN-nieuwbouw. Premies via Mijn VerbouwPremie kunnen een deel van de kosten compenseren.
