Ventilatie en energieprestatie: een directe link
Veel woningeigenaars denken bij een EPC in de eerste plaats aan isolatie en verwarming. Toch speelt ventilatie een belangrijke rol in de berekening van je energiescore. Een goed ventilatiesysteem zorgt voor verse lucht in huis terwijl de warmte zo veel mogelijk wordt bijgehouden. Dat klinkt paradoxaal, maar met de juiste technologie hoeft ventileren niet gelijk te staan aan energieverlies.
In de EPC-labels van A+ tot F wordt de balans opgemaakt van alle energiestromen in een woning. Ventilatie maakt daarvan deel uit, en wie dat aspect verwaarloost, mist een kans om zijn label te verbeteren.
Hoe weegt ventilatie mee in de EPC-berekening?
De EPC-berekening houdt rekening met het ventilatiesysteem dat aanwezig is in de woning. De energiedeskundige kijkt naar het type systeem en of er al dan niet warmteterugwinning is voorzien. Een woning zonder enig ventilatiesysteem scoort slechter dan een woning met een gebalanceerd systeem met warmteterugwinning.
Concreet telt ventilatie mee via het theoretisch berekende energieverbruik voor verwarming. Luchtlekken en ongecontroleerde ventilatie doen de stookkosten omhoog gaan. Hoe luchtdichter een woning en hoe efficiënter de ventilatie, hoe beter de energieprestatie.
De vier ventilatiesystemen in het EPC
In de EPC-methodologie worden vier systemen onderscheiden:
- Systeem A (natuurlijke toevoer en afvoer): via roosters en schoorstenen. Eenvoudig en goedkoop, maar weinig energieëfficiënt omdat er geen warmteterugwinning is.
- Systeem B (mechanische toevoer, natuurlijke afvoer): minder gangbaar in België, combineert een ventilator voor verse lucht met natuurlijke afvoer.
- Systeem C (natuurlijke toevoer, mechanische afvoer): afzuiging via een ventilator in keuken, badkamer en toilet. Populair bij renovaties, maar de warmte gaat verloren met de afgevoerde lucht.
- Systeem D (gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning): zowel toevoer als afvoer mechanisch, met een warmtewisselaar die de warmte uit de afgevoerde lucht terugwint. Dit systeem heeft de meest positieve impact op het EPC.
De aanwezigheid van een attest of technische documentatie voor het ventilatiesysteem helpt de energiedeskundige om het systeem correct in te voeren. Ontbreekt documentatie, dan wordt een standaard (en minder gunstige) waarde gebruikt.
Warmteterugwinning: het verschil van een label
De overstap van een systeem C naar een systeem D met warmteterugwinning kan in goed geïsoleerde woningen het verschil maken van een half tot een vol label op het EPC. Dat is geen onbelangrijke verbetering, zeker als je woning al goed gescoord heeft op isolatie en verwarming.
Een warmteterugwinningsunit haalt in de beste gevallen tot 90 procent van de warmte uit de afgevoerde binnenlucht terug. Die warmte gaat naar de verse, koude buitenlucht die naar binnen wordt gebracht. Het resultaat is een aangenaam binnenklimaat met minimale energieverliezen.
Wil je weten hoe jouw woning scoort en wat ventilatie eraan kan bijdragen? Bekijk de EPC-verdeling per gemeente als startpunt en laat vervolgens een energiedeskundige langskomen voor een concreet advies op maat.
Ventilatie verbeteren als renovatiestap
Bij een renovatietraject wordt ventilatie soms als laatste in de rij gezet. Toch is het logisch om ventilatie mee te nemen in een globale aanpak. Hoe beter je isoleert, hoe luchtdichter je woning wordt, en hoe meer behoefte er is aan een gecontroleerd ventilatiesysteem.
Een te luchtdicht huis zonder adequate ventilatie leidt tot vochtproblemen en slechte luchtkwaliteit. Tegelijk gaat bij een slecht geventileerde woning de winst van extra isolatie gedeeltelijk verloren door ongecontroleerde luchtinfiltratie.
Als je werkt aan je woning met het oog op een beter EPC-label na renovatie, overweeg dan ventilatie altijd als onderdeel van het pakket. Een energiedeskundige of energieadviseur kan je helpen een prioriteitenlijst op te stellen die het meeste rendement geeft voor je budget.
Attest en onderhoud: vergeet de papieren niet
Een ventilatiesysteem dat op papier aanwezig is maar niet goed functioneert, levert minder op dan zijn theoretische waarde. Laat je ventilatiesysteem regelmatig onderhouden en bewaar attesten van plaatsing en onderhoud. Die documenten zijn nuttig bij een toekomstige EPC-opmaak of bij de verkoop van je woning.
Bij een systeem D is een EPB-ventilatieverslag verplicht bij nieuwbouw en bij bepaalde renovaties. Dat verslag bewijst dat het systeem correct gedimensioneerd en geplaatst is. Als je dat verslag beschikbaar hebt, kan de energiedeskundige het meenemen in de EPC-berekening, wat je score een extra duwtje in de goede richting geeft.
Veelgestelde vragen
Verbetert een mechanisch ventilatiesysteem altijd mijn EPC-label?
Dat hangt af van het type systeem. Systeem D met warmteterugwinning heeft de grootste positieve impact. Systeem C verbetert de luchtkwaliteit maar geeft minder voordeel op het EPC dan systeem D.
Moet ik een attest hebben van mijn ventilatiesysteem voor het EPC?
Dat is sterk aan te raden. Zonder attest of technische documentatie gebruikt de energiedeskundige een standaardwaarde, die doorgaans minder gunstig is dan de werkelijke situatie.
Kan ik mijn ventilatiesysteem upgraden zonder grote werken aan de woning?
In veel gevallen kan je een systeem C upgraden naar een systeem D met warmteterugwinning, maar het vereist installatie van een centrale unit en luchtkanalen. De haalbaarheid hangt af van de bouwkundige situatie van je woning. Een gespecialiseerde installateur kan je adviseren.
