Wat is de renovatieverplichting in Vlaanderen?
Wie in Vlaanderen een woning aankoopt, houdt best rekening met de renovatieverplichting. Dat is een wettelijke plicht die van toepassing is op woningen met een laag energieprestatierapport. Koop je een woning met EPC-label E of F, dan ben je als nieuwe eigenaar verplicht om die woning binnen vijf jaar na de aankoopdatum te renoveren tot minstens label D. Die verplichting geldt voor aankopen vanaf 1 januari 2023 en past in het bredere Vlaamse klimaatbeleid. Het einddoel is ambitieus: tegen 2050 moet de volledige Vlaamse woningstock minstens label A halen. Om dat te bereiken, zet de Vlaamse overheid stapsgewijs in op een strengere energieprestatie-eis bij elke eigendomsoverdracht.
Welke woningen vallen onder de renovatieverplichting?
De verplichting geldt voor residentiële gebouwen, dat wil zeggen woningen en appartementen die bestemd zijn voor bewoning. Ze is niet van toepassing op niet-residentiële gebouwen zoals kantoorpanden of handelszaken. Heeft de woning op het moment van de authentieke akte label A+, A, B, C of D, dan hoef je niet te renoveren op basis van deze regelgeving. Enkel kopers van woningen met label E of F zijn gebonden aan de vijfjaarstermijn. Lees meer over wanneer een EPC verplicht is bij verkoop en verhuur.
De verplichting volgt in principe de koper, niet enkel de woning. Als je de woning vóór het einde van de vijf jaar doorverkoopt, is een contractuele regeling met de nieuwe koper aangewezen. Laat dit juridisch goed vastleggen in de koopovereenkomst, zodat er later geen discussie over kan ontstaan.
Hoe bereik je label D?
Label D is het minimumdoel dat je na renovatie moet halen. Dat label staat voor een woning die al energiezuiniger is dan het gemiddelde oudere gebouw, maar nog ruimte heeft voor verdere verbetering. Welke ingrepen daarvoor nodig zijn, hangt af van de huidige staat van de woning. Een erkend energiedeskundige type A kan op basis van een plaatsbezoek een renovatieadvies geven. Typische maatregelen die de energiescore merkelijk verlagen zijn:
- Dakisolatie: warmteverlies via het dak is in de meeste woningen aanzienlijk en goed isoleren levert een grote besparing op.
- Gevel- of spouwmuurisolatie: ook via de buitenmuren ontsnapt veel warmte, zeker bij woningen uit de jaren vijftig tot tachtig.
- Beglazing: de overstap van enkel glas naar dubbel of hoogrendementsglas verbetert zowel het comfort als de energiescore.
- Verwarmingsinstallatie: een moderne condensatieketel of een warmtepomp verlaagt het primair energieverbruik aanzienlijk.
- Vloerisolatie: zeker in woningen zonder kelder of met een kruipruimte een rendabele maatregel.
Combineer meerdere maatregelen voor het beste resultaat. Eén ingreep alleen volstaat zelden om van label F naar label D te springen. Meer tips vind je op de pagina je EPC verbeteren.
Hoe toon je aan dat je aan de verplichting voldoet?
Na de renovatiewerken laat je een nieuw EPC opmaken door een erkend energiedeskundige type A. Dat document bevat de nieuwe energiescore in kWh per vierkante meter per jaar en het bijbehorende label. Hoe lager de score, hoe zuiniger de woning en hoe beter het label. Het certificaat heeft een geldigheidsduur van tien jaar en is het officiële bewijsstuk dat je aan de renovatieverplichting hebt voldaan. Bewaar het EPC goed, want bij een latere verkoop of verhuur heb je het sowieso nodig. Een overzicht van wat de verschillende labels betekenen, vind je op de pagina EPC-labels uitgelegd.
Financiële steun via Mijn VerbouwPremie
Renoveren vergt een investering, maar je hoeft die niet volledig alleen te dragen. De Vlaamse overheid biedt via Mijn VerbouwPremie subsidies aan voor een breed pakket aan energetische ingrepen. De premie is inkomensafhankelijk: wie minder verdient, krijgt een hoger subsidiebedrag. Maatregelen als dakisolatie, gevelisolatie, vloerisolatie, beglazing en warmtepompen komen in aanmerking. Naast de premie van de Vlaamse overheid bieden netbeheerders soms aanvullende premies aan. Dien je aanvragen altijd in vóór de start van de werken, want retroactieve aanvragen worden doorgaans niet aanvaard. Meer informatie over premievoorwaarden vind je op energiesparen.be.
Wat als je de renovatieverplichting niet nakomt?
De Vlaamse overheid bewaakt de naleving van de renovatieverplichting via het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA). Wie de vijfjaarstermijn overschrijdt zonder het vereiste label D te halen, riskeert een handhavingsprocedure. In de eerste plaats wil de overheid eigenaars begeleiden en informeren, maar formele sancties zijn niet uitgesloten. Wacht dus niet met het opstarten van je renovatietraject. Hoe vroeger je begint, hoe meer tijd je hebt voor offertes, premie-aanvragen en de uitvoering van de werken. Een gefaseerde aanpak, waarbij je jaar na jaar een maatregel uitvoert, is zowel budgetvriendelijk als haalbaar. Bekijk per gemeente welke ondersteuning er lokaal beschikbaar is via de pagina gemeenten.
Veelgestelde vragen
Geldt de renovatieverplichting ook voor appartementen?
Ja, ook appartementen die bestemd zijn voor bewoning vallen onder de renovatieverplichting als ze bij aankoop label E of F hebben. De vijfjaarstermijn start op de datum van de authentieke akte.
Wat als ik de woning na aankoop snel doorverkoop?
De renovatieverplichting volgt in principe de oorspronkelijke koper. Via contractuele afspraken kun je de verplichting overdragen aan de nieuwe koper, maar laat dit juridisch goed vastleggen zodat er achteraf geen discussie over kan ontstaan.
Hoe bewijs ik dat ik aan de renovatieverplichting heb voldaan?
Door na de renovatiewerken een nieuw EPC te laten opmaken door een erkend energiedeskundige type A. Het nieuwe certificaat met het behaalde label is het officiële bewijs dat de verplichting is nagekomen.
